برخى ، معاني ديگر ( زجركش كردن ، كشتن در حضور مردم وكشتن پس از تهديد به قتل ) را نيز احتمال داده‌اند ؛ 5 چنان كه برخى همهء موارد ومعاني ياد شده را مصداق قتل صبر دانسته‌اند . 6 از حيواناتى كه مردار به شمار رفته وخوردن گوشت آن حرام مىباشد ، « مصبوره » است ؛ يعنى حيواني كه به قتل صبر جان داده است ؛ بدين گونه كه بسته شده تا اينكه مرده ويا ابتدأ مجروح گشته ، سپس بسته شده تا مرده است . در روايتي نيز از كشتن حيوان به قتل صبر نهى شده است كه مقصود از آن ، بستن حيوان ، سپس كشتن آن با پرتاب سنگ ومانند آن به سوى أو است . 7 ذبح حيوان به ذبح صبر مكروه است . مقصود از آن ، ذبح حيوان در حال نظاره‌گر بودن حيواني ديگر است . 8 ظاهر كلام برخى قدما حرمت آن است . 9 در كلمات برخى قدما از كشتن با شمشير در حدودي همچون لواط وسرقت براي بار چهارم ، به قتل صبر تعبير شده است . 10 قتل عام قتل عام : كشتار دسته جمعى . از آن به مناسبت در باب جهاد سخن گفته‌اند . در جهاد با كفار ، قتل عام زنان ، كودكان وديوانگان ، هرچند در جنگ كمك كنند ونيز سالخوردگان در صورت شركت نكردن در جنگ ويا كمك فكرى ومشورتى نكردن ، جايز نيست ، مگر هنگام ضرورت ، مانند آنكه دشمن آنان را سپر قرار داده باشد يا پيروزى بر دشمن متوقف بر آن باشد . 1 بسيارى از فقها در جهاد با كفار ، قتل عام دشمن از طريق سم ، بستن آب بر آنان

--> ( 1 ) . النهاية ( ابن أثير ) ، لسان العرب ومجمع البحرين ، واژهء « صبر » ( 2 ) . مسالك الأفهام 3 / 42 ( 3 ) . كتاب السرائر 2 / 9 ؛ تذكرة الفقهاء 9 / 168 ؛ الدروس الشرعية 2 / 33 ( 4 ) . جواهر الكلام 21 / 132 ؛ جامع المسائل ( بهجت ) 2 / 394 ( 5 ) . مسالك الأفهام 3 / 42 ( 6 ) . غاية المراد ( حاشية الارشاد ) 1 / 487 ؛ رياض المسائل 7 / 537 - 538 ( 7 ) . مسالك الأفهام 12 / 52 ( 8 ) . كتاب السرائر 3 / 109 ؛ الدروس الشرعية 2 / 416 ؛ مسالك الأفهام 11 / 490 ( 9 ) . النهاية / 584 ؛ جواهر الكلام 36 / 137 ( 10 ) . الكافي في الفقه / 406 ، 408 - 409 و 420 .